Voorzichtig zijn met AI (opinie!)

Inleiding

Laat ik meteen met de deur in huis vallen: hoe voorkomen we dat we stoppen met nadenken en alleen nog maar dommer worden? Soort van doomscroll-discussie.

Al een lange tijd houd ik mij bezig met waar mijn toekomst als software developer nu eigenlijk ligt. In de dagelijkse sfeer prompt ik veel, overleg ik met collega’s en beloof ik klanten allerlei nieuwe functies en verbeteringen. Doordat klanten zien dat wij steeds meer werk kunnen verzetten in steeds minder tijd wordt de vraag naar functies almaar groter en groter. Is het gezond om onder deze druk te opereren, zelfs vaak parallel? Zijn wij mensen echt gemaakt om zo te werken?

In plaats van de vraag te stellen Gaat AI mij vervangen?, zoals het overgrote deel van de mensen doet, stel ik mijzelf liever de vraag Hoe gaat AI mij vervangen en hoe ga ik terugbijten?

Verwacht een rommelige these :-)

Transacties

Hoe gebruik ik Excel het beste om mijn financiën bij te houden? Een vraag waar maar één antwoord op is: Google het!

Vroeger (hier even de periode vóór AI) toen we met een lastige vraag zaten konden we uren duiken op het internet op zoek naar dat ene antwoord - welk antwoord trouwens vaak echt tegenviel ;). In deze periode was er sprake van een heel simpel transactioneel-systeem:

1. Je hebt een vraag
2. Je denkt erover na
3. Je doet onderzoek
4. Je komt tot een conclusie

De volgorde van stap 2 en 3 laten we even buiten beschouwing.

We zien hier een, inmiddels al heel oud, systeem waarin je van vraag tot antwoord komt. Vanzelfsprekend toch? Ter vergelijking: wanneer wij AI gebruiken gebeurt er het volgende:

1. Je hebt een vraag
2. Je typt het in AI
3. AI komt tot een conclusie
4. Jij leest en neemt het antwoord in je op

Wat als ik je vertel dat ons oude systeem in norm gaat verwateren? Herken je de situatie dat je iets niet weet en even vraagt aan AI? Op zich niet zo schadelijk, juist super functioneel toch? Tot het een structureel gegeven wordt en je enkel en alleen nog vragen aan AI stelt over het werk dat je doet (permanente vibe-coding¹ bijv.) of een oefentoets helemaal in AI zet en de antwoorden krijgt zodat je lekker snel klaar bent. Dit ‘nieuwe’ fenomeen zou zomaar eens slechte invloed op ons kunnen hebben, à la doomscrollen. Maar waarom denk je dit? Terechte vraag.

Nu in het AI-tijdperk is de betekenis van ‘even iets onderzoeken’ totaal veranderd. Vroeger zochten wij dingen op zodat we informatie vergaarde, en daar iedere keer beter in werden. Het zoeken, het proces van uren lang nadenken over het antwoord en meerdere uitwerkingen met elkaar vergelijken todat je met een weloverwoge conclusie komt is iets wat mij betreft sterk normatief-isomorf is.²

Wat het met mij doet

Zelf vind ik dit erg jammer. Juist nu wij globalisering optimaal kunnen benutten door de 21e eeuwse technologische vooruitgang maakt het ons onder de streep alleen maar dommer. Grote bedrijven genieten van hun procesoptimalisaties door mensen permanent AI te laten gebruiken. Maar de gewone man blijft achter en wordt niet langer intellectueel geprikkeld, zoals hem is aangeleerd door onze westerse maakbaarheid.

Is er nog een positieve kant?

Jazeker! Zelf geniet ik op het moment een grote intellectuele vrijheid door mij te omringen met ‘extra’ kennis. De primaire dingen die op mijn takenlijst staan gaan nu erg snel met AI, ik focus mij nu meer op hoe ik mij daarbuiten breeder kan ontwikkelen.

Denk aan de simpele dingen waar je anders nooit tijd voor had: beter worden in communicatieve vaardigheden, langere gesprekken hebben met klanten over hun vraag, de focus leggen bij netter werken, meer (realistische) targets stellen, je planning eindelijk eens concreet maken voor je baas, breder nadenken over andere mogelijke implementaties, (…).